Giá nông sản giảm sâu: Bức tranh thị trường đầu năm

Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, giá nhiều mặt hàng nông sản trong nước đang có xu hướng giảm đáng kể so với giai đoạn trước.

Tại các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long – vùng sản xuất lúa gạo lớn nhất cả nước – giá lúa đã giảm trung bình khoảng 10–15% so với đầu năm 2024. Không chỉ lúa gạo, nhiều sản phẩm chăn nuôi cũng chịu áp lực giảm giá. Giá trứng gà giảm khoảng 20%, còn giá thịt heo giảm gần 12% so với quý trước.

Sự sụt giảm này diễn ra trong bối cảnh sản lượng nông nghiệp tăng khá tốt. Thời tiết thuận lợi từ cuối năm 2023 đến đầu năm 2024 giúp năng suất cây trồng và vật nuôi tăng cao. Bộ NN&PTNT ước tính sản lượng lúa vụ đông xuân 2023–2024 đạt hơn 24 triệu tấn, tăng khoảng 5% so với cùng kỳ năm trước.

Nguồn cung tăng nhanh trong khi sức tiêu thụ chưa theo kịp đã tạo áp lực giảm giá trên thị trường.

Vì sao giá nông sản giảm?

Có nhiều nguyên nhân khiến giá nông sản giảm trong giai đoạn gần đây.

Trước hết là nguồn cung tăng mạnh. Điều kiện thời tiết thuận lợi giúp sản lượng cây trồng và vật nuôi đều tăng. Nhiều địa phương ghi nhận vụ mùa đạt năng suất cao hơn dự kiến.

Trong khi đó, sức mua trong nước chưa phục hồi rõ rệt. Chi phí sinh hoạt tăng khiến người tiêu dùng có xu hướng thắt chặt chi tiêu, dẫn đến nhu cầu đối với một số sản phẩm thực phẩm giảm.

Ở khía cạnh xuất khẩu, thị trường quốc tế cũng có những biến động. Giá cạnh tranh giữa các nước xuất khẩu ngày càng gay gắt, trong khi nhiều thị trường lớn áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật và kiểm dịch ngày càng chặt chẽ. Điều này khiến tốc độ tiêu thụ nông sản chưa đạt kỳ vọng, làm lượng hàng tồn tăng lên.

Khi cung vượt cầu trong ngắn hạn, giá nông sản khó tránh khỏi xu hướng đi xuống.

Nông dân và doanh nghiệp chịu áp lực lớn

Đối tượng chịu tác động trực tiếp nhất là người nông dân, đặc biệt là các hộ sản xuất nhỏ.

Với mức giảm giá từ 10–20%, nhiều hộ cho biết lợi nhuận thu về thấp hơn đáng kể so với năm trước. Khảo sát tại các vùng trồng lúa trọng điểm như An Giang, Đồng Tháp, cho thấy lợi nhuận của nông dân chỉ còn khoảng 70–80% so với cùng kỳ năm ngoái.

Không chỉ nông dân, các doanh nghiệp thu mua và chế biến nông sản cũng gặp áp lực.

Giá giảm khiến biên lợi nhuận thu hẹp, trong khi chi phí lưu kho và vận hành vẫn cao. Một số doanh nghiệp nhỏ phải thu hẹp quy mô sản xuất hoặc tạm dừng hoạt động để cân đối dòng tiền.

Tác động lan tỏa này khiến toàn bộ chuỗi cung ứng – từ người sản xuất, thương lái đến doanh nghiệp chế biến – đều phải điều chỉnh kế hoạch kinh doanh.

Góc nhìn chuyên gia: Thách thức nhưng cũng là cơ hội kích cầu

Theo các chuyên gia kinh tế nông nghiệp, giá nông sản giảm trong ngắn hạn chưa hẳn là tín hiệu tiêu cực hoàn toàn.

Ông Trần Văn Hòa, chuyên gia kinh tế nông nghiệp, cho rằng việc giá giảm có thể trở thành cơ hội kích thích tiêu dùng. Khi giá thực phẩm hợp lý hơn, nhu cầu của người tiêu dùng trong nước có thể tăng trở lại.

Bên cạnh đó, nếu các chương trình hỗ trợ thu nhập và kích thích tiêu dùng được triển khai hiệu quả, sức mua có thể phục hồi trong quý II và quý III năm 2024.

Về dài hạn, việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế sẽ giúp giảm rủi ro biến động giá.

Giải pháp cho thị trường nông sản

Để giảm áp lực cho nông dân và doanh nghiệp, nhiều giải pháp đang được khuyến nghị.

Trước mắt, các chính sách hỗ trợ tín dụng, giảm chi phí tài chính và thúc đẩy tiêu dùng nội địa có thể giúp ổn định thị trường trong ngắn hạn.

Song song đó, hoạt động xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường xuất khẩu cần được đẩy mạnh, đặc biệt tại các khu vực có nhu cầu cao như EU, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Ở cấp độ sản xuất, việc ứng dụng công nghệ trong canh tác và chế biến sẽ giúp giảm chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm. Nhiều chuyên gia cũng nhấn mạnh vai trò của liên kết chuỗi giữa nông dân và doanh nghiệp, giúp ổn định đầu ra và giảm rủi ro thị trường.

Triển vọng phục hồi trong thời gian tới

Dù giá nông sản đang ở mức thấp, nhiều tín hiệu cho thấy thị trường có thể phục hồi trong các quý tới.

Khi nhu cầu tiêu dùng trong nước tăng trở lại và hoạt động xuất khẩu cải thiện, thị trường nông sản sẽ dần cân bằng cung cầu. Các chuyên gia nhận định quý II và quý III năm 2024 có thể là giai đoạn quan trọng để thị trường nông sản lấy lại đà ổn định.

Trong bối cảnh đó, người nông dân và doanh nghiệp cần chủ động thích ứng, nâng cao hiệu quả sản xuất và tăng cường liên kết thị trường để duy trì sự bền vững của chuỗi giá trị nông nghiệp.

Kết luận

Giá nông sản giảm sâu đang tạo ra nhiều thách thức cho ngành nông nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, với sự phối hợp giữa chính sách hỗ trợ, cải tiến kỹ thuật sản xuất và mở rộng thị trường tiêu thụ, triển vọng phục hồi vẫn được đánh giá tích cực.

Thị trường nông sản luôn có tính chu kỳ. Khi cung cầu dần cân bằng trở lại, những người chuẩn bị tốt – từ người nông dân đến doanh nghiệp – sẽ là những người đứng vững và tiếp tục phát triển.