Từ "kẻ ngoại đạo" đến món ngon trên băng chuyền Sushi
Ít ai ngờ rằng, loại cá da trơn vốn quen thuộc trong các bữa cơm bình dân Việt Nam lại có ngày trở thành ngôi sao tại các chuỗi siêu thị và nhà hàng lớn tại Nhật. Bí quyết nằm ở hai chữ: Tiện lợi.
Người Nhật cực kỳ ưa chuộng các loại cá không xương dăm. Cá tra Việt Nam với đặc tính thịt chắc, trắng, dễ fillet và hoàn toàn không có xương vụn đã đánh đúng vào tâm lý của những bà nội trợ bận rộn và các chuỗi đồ ăn nhanh. Cộng với mức giá cạnh tranh so với các dòng cá bản địa, cá tra không chỉ là một lựa chọn thay thế mà đã trở thành một phân khúc riêng biệt, đầy tiềm năng.
Việc vượt qua hàng rào kỹ thuật khắt khe của Nhật để bước vào các kênh phân phối cao cấp là lời khẳng định đanh thép nhất cho quy trình nuôi trồng, chế biến của chúng ta đã đạt chuẩn thế giới.
Những con số "biết nói" và động lực cho người nuôi
Theo dữ liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch xuất khẩu cá tra sang Nhật trong năm qua đã có bước nhảy vọt 15%, chạm mốc khoảng 25 triệu USD. Đây không đơn thuần là con số tăng trưởng về tiền tệ, mà là tín hiệu về sự dịch chuyển trong tư duy sản xuất.
Đối với người nông dân tại ĐBSCL, "cánh cửa" Nhật Bản mở ra đồng nghĩa với việc chúng ta phải thay đổi:
-
Nuôi sạch hơn: Giảm thiểu kháng sinh, kiểm soát chặt chẽ nguồn nước.
-
Làm kỹ hơn: Áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế để mỗi con cá xuất xưởng đều có "giấy khai sinh" (truy xuất nguồn gốc) rõ ràng.
-
Giá trị cao hơn: Thay vì bán thô, các doanh nghiệp đang đẩy mạnh chế biến sâu như cá tẩm gia vị, cá cắt miếng sẵn (kirimi)... giúp tăng biên lợi nhuận đáng kể.
Góc nhìn chuyên gia: Đừng ngủ quên trên chiến thắng
Dù đang có đà tăng trưởng tốt, nhưng hành trình tại xứ sở hoa anh đào chưa bao giờ là trải nghiệm dễ dàng. Chuyên gia ngành thủy sản Lê Văn Hưng chia sẻ một góc nhìn thực tế:
“Việc cá tra Việt Nam có mặt tại Nhật Bản qua các kênh chính thống là một bước ngoặt lớn. Tuy nhiên, khẩu vị người Nhật thay đổi rất nhanh. Để giữ chân họ, chúng ta không thể chỉ dựa vào giá rẻ mà phải dựa vào sự ổn định của chất lượng và khả năng đa dạng hóa sản phẩm theo mùa, theo thị hiếu.”
Thách thức lớn nhất hiện nay vẫn là rào cản về dư lượng chất bảo quản và sự cạnh tranh khốc liệt từ các loại cá biển nội địa Nhật Bản.
Chiến lược "đánh chiếm" trái tim người tiêu dùng Nhật
Để con cá tra không chỉ là "hiện tượng" nhất thời, ngành thủy sản Việt Nam cần một lộ trình bài bản:
-
Công nghệ là then chốt: Tiếp tục đầu tư hệ thống nuôi tuần hoàn, giảm phát thải để đáp ứng tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) mà phía Nhật rất coi trọng.
-
Kể câu chuyện về sản phẩm: Đẩy mạnh xúc tiến thương mại, giúp người Nhật hiểu rằng cá tra Việt Nam được nuôi dưỡng từ dòng Mekong trù phú với quy trình hiện đại không thua kém bất kỳ quốc gia phát triển nào.
-
Cú hích từ chính sách: Cần những hỗ trợ thiết thực từ Nhà nước về nghiên cứu giống và vốn để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào các dây chuyền chế biến sâu.
Lời kết
Cá tra Việt Nam đang viết nên một chương mới đầy tự hào tại thị trường Nhật Bản. Thành công này không chỉ mang về ngoại tệ mà còn là sự thừa nhận đối với công sức của hàng triệu nông dân và doanh nghiệp thủy sản Việt. Cánh cửa đã mở, nhưng để đi sâu và ở lại lâu trong ngôi nhà khó tính này, sự tử tế trong sản xuất và không ngừng đổi mới chính là chiếc chìa khóa duy nhất.
