Nguy cơ hạn, mặn mùa khô 2026: Vì sao An Giang chịu áp lực lớn?
Theo dự báo của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, lượng mưa tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long trong năm 2026 có xu hướng giảm so với trung bình nhiều năm. Dòng chảy từ thượng nguồn sông Mekong suy giảm, trong khi mực nước biển tiếp tục biến động, khiến nguy cơ thiếu hụt nước ngọt và xâm nhập mặn tăng cao.
An Giang nằm ở vị trí đầu nguồn của hệ thống sông Mekong, giáp biên giới Campuchia. Đây vừa là lợi thế về nguồn nước, vừa là điểm nhạy cảm khi dòng chảy suy yếu. Thực tế trong mùa khô 2025, nhiều khu vực trồng lúa tại các huyện Tịnh Biên, Tri Tôn đã ghi nhận tình trạng nước ngọt khan hiếm, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất vụ Đông Xuân.
Theo thống kê của ngành nông nghiệp địa phương, hơn 3.000 ha lúa đã bị tác động bởi hạn và mặn trong mùa khô vừa qua. Dự báo sang năm 2026, nếu không có biện pháp điều tiết kịp thời, diện tích chịu ảnh hưởng có thể tăng lên trên 4.500 ha.
Tác động lan rộng đến sản xuất và sinh kế người dân
Hạn hán kéo dài không chỉ làm giảm độ ẩm đất, mà còn khiến đất canh tác chai cứng, suy giảm khả năng giữ nước. Với cây lúa – loại cây trồng chủ lực của An Giang – tình trạng này có thể dẫn đến sụt giảm năng suất rõ rệt.
Theo phân tích của các cơ quan nghiên cứu vùng Đồng bằng sông Cửu Long, trong điều kiện hạn mặn nghiêm trọng, năng suất lúa vụ Đông Xuân tại An Giang có thể giảm từ 20–30%. Điều này đồng nghĩa với việc thu nhập của nông dân bị thu hẹp, chi phí sản xuất tăng lên, trong khi rủi ro ngày càng khó lường.
Không dừng lại ở sản xuất, nguồn nước sinh hoạt và chăn nuôi tại một số khu vực nông thôn cũng chịu áp lực lớn. Khi độ mặn vượt ngưỡng cho phép, vật nuôi dễ bị ảnh hưởng, buộc người dân phải tăng chi phí xử lý nước và thức ăn, kéo theo áp lực lên toàn bộ chuỗi cung ứng nông sản.
Góc nhìn chuyên gia: Phòng hạn, mặn cần tiếp cận tổng thể
Theo các chuyên gia thủy lợi, ứng phó với hạn mặn không thể dựa vào một giải pháp đơn lẻ. Việc kết hợp giữa hạ tầng kỹ thuật và quản lý tài nguyên nước là yếu tố then chốt.
Trong đó, nâng cấp hệ thống cống ngăn mặn, đê bao và kênh mương nội đồng giúp kiểm soát dòng nước, chủ động trữ ngọt trong thời điểm thuận lợi. Song song, việc điều tiết lịch thời vụ và phân bổ nước hợp lý sẽ góp phần giảm áp lực vào cao điểm mùa khô.
Bên cạnh hạ tầng, chuyển đổi cơ cấu cây trồng cũng được xem là hướng đi bền vững. Một số giống lúa có khả năng chịu hạn, chịu mặn tốt như OM 4900, OM 5451 đã được đưa vào sản xuất thử nghiệm và cho thấy khả năng thích ứng tích cực trong điều kiện khắc nghiệt.
An Giang triển khai đồng bộ giải pháp từ chính quyền đến đồng ruộng
Trước những dự báo bất lợi, An Giang đã sớm xây dựng các kịch bản ứng phó cho mùa khô 2026. Nhiều trạm bơm dã chiến được chuẩn bị, hệ thống thủy lợi được rà soát, gia cố nhằm đảm bảo khả năng trữ và phân phối nước ngọt.
Công tác tuyên truyền, tập huấn kỹ thuật cũng được đẩy mạnh, tập trung vào các giải pháp tưới tiết kiệm nước, giảm thất thoát và nâng cao hiệu quả sử dụng. Một số mô hình tưới tiên tiến, phù hợp với điều kiện canh tác địa phương, đang được khuyến khích nhân rộng.
Với người nông dân, việc chủ động theo dõi dự báo thời tiết, cập nhật thông tin hạn – mặn theo từng thời điểm là yếu tố then chốt để giảm rủi ro. Trong khi đó, doanh nghiệp nông nghiệp được khuyến nghị tăng cường đầu tư công nghệ, nghiên cứu giống cây trồng thích ứng và tổ chức lại sản xuất theo hướng linh hoạt hơn trước biến động khí hậu.
Bài học thích ứng dài hạn cho nông nghiệp Đồng bằng sông Cửu Long
Thách thức từ hạn hán và xâm nhập mặn mùa khô 2026 đặt ra yêu cầu cấp thiết về một chiến lược thích ứng dài hạn cho An Giang nói riêng và Đồng bằng sông Cửu Long nói chung. Không chỉ là câu chuyện của một mùa vụ, đây là bài toán về tái cấu trúc sản xuất nông nghiệp trong bối cảnh khí hậu ngày càng khó đoán định.
Sự chủ động từ chính sách, đầu tư hạ tầng, cùng với thay đổi tư duy canh tác của người dân sẽ là nền tảng để giảm thiểu thiệt hại và hướng tới phát triển bền vững. An Giang, với những bước chuẩn bị sớm, đang cho thấy cách tiếp cận chủ động trước rủi ro – một kinh nghiệm đáng tham khảo cho các địa phương trong khu vực.
